Czy pierwsza polska dynastia rzeczywiście wywodziła się z lokalnych elit? A może jej korzenie były bardziej złożone, niż przez lata zakładano? Takie pytania stały się punktem wyjścia dla jednego z najgłośniejszych polskich projektów archeogenomicznych ostatnich lat.
Międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem badaczy z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN oraz przy współpracy naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza przeprowadził analizę materiału genetycznego przypisywanego przedstawicielom dynastii Piastów. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications.
Co zbadali naukowcy?
Badacze rozpoczęli od identyfikacji potencjalnych miejsc pochówku przedstawicieli dynastii Piastów. W trakcie kilkuletnich prac przeanalizowano ponad 340 lokalizacji. Ostatecznie w ośmiu miejscach odnaleziono szczątki, które mogły należeć do członków dynastii. Zbadano 33 zestawy szczątków kostnych.
Do badań wykorzystano między innymi:
- analizę starożytnego DNA (aDNA),
- sekwencjonowanie genomowe,
- datowanie radiowęglowe,
- analizy antropologiczne,
- modelowanie genealogiczne.
Czym właściwie jest archeogenomika?
Archeogenomika to dziedzina łącząca archeologię, genetykę i bioinformatykę. Umożliwia analizę materiału genetycznego pochodzącego ze szczątków historycznych.
W praktyce laboratoryjnej oznacza to wykorzystanie:
- izolacji DNA ze starych próbek,
- sekwencjonowania wysokoprzepustowego,
- analiz bioinformatycznych,
- porównywania danych z bazami genomowymi.
Jeszcze kilkanaście lat temu podobne badania były praktycznie niemożliwe ze względu na degradację materiału biologicznego.
Co odkryto?
Analizy pozwoliły potwierdzić tożsamość części szczątków przypisywanych przedstawicielom dynastii Piastów oraz odtworzyć relacje rodzinne pomiędzy badanymi osobami. Naukowcy zidentyfikowali również wspólną linię Y-DNA oznaczoną jako R1b-BY3549, która obecnie występuje bardzo rzadko w Europie Środkowo-Wschodniej.
Badacze zwracają uwagę, że uzyskane dane mogą sugerować bardziej złożone pochodzenie dynastii niż tradycyjnie przyjmowano. Autorzy podkreślają jednak, że wyniki nie stanowią ostatecznego zamknięcia dyskusji historycznej.
Dlaczego to ważne dla laboratoriów?
Choć temat dotyczy historii i archeologii, publikacja pokazuje możliwości współczesnych laboratoriów:
✔ integrację wielu technik analitycznych
✔ wykorzystanie sekwencjonowania DNA w nietypowych próbkach
✔ rozwój bioinformatyki i analizy danych
✔ łączenie badań laboratoryjnych z modelami historycznymi
Takie projekty pokazują, że laboratorium XXI wieku coraz częściej staje się miejscem, w którym chemia, biologia, informatyka i analiza danych działają razem.
Oryginalna publikacja
M. Zenczak, L. Handschuh i wsp.
Genetic genealogy of the Piast dynasty and related European royal families
Nature Communications (2026)
DOI: 10.1038/s41467-026-71457-1
Foto: magnific.com
Zobacz również: Poradnik analityka: Raman vs FTIR – którą metodę wybrać w laboratorium?
