Krótka odpowiedź: szkolenie dla laboratorium należy wybierać nie według katalogu, ale według luk kompetencyjnych personelu. Najpierw trzeba określić, jakie kompetencje wymagane są na każdym stanowisku, następnie porównać je z faktycznymi umiejętnościami pracowników, a dopiero potem dobrać szkolenia, które te luki zamkną. Takie podejście wynika wprost z wymagań rozdziału 6.2 normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 i jest tym, czego oczekują audytorzy jednostek akredytujących, w Polsce m.in. Polskiego Centrum Akredytacji.
Co w skrócie warto wiedzieć
- Norma ISO/IEC 17025 nie wskazuje konkretnych szkoleń, wymaga natomiast udokumentowanych wymagań kompetencyjnych i dowodów, że personel te wymagania spełnia.
- Dobre szkolenie dla laboratorium powinno być powiązane z konkretną funkcją pracownika.
- Same certyfikaty uczestnictwa nie wystarczają. Laboratorium musi umieć wykazać, że szkolenie faktycznie podniosło kompetencje.
- Najczęściej potrzebne tematy to: wymagania normy, walidacja i weryfikacja metod, niepewność pomiaru, zapewnienie ważności wyników, audyty wewnętrzne oraz bezstronność i poufność.
Czego wymaga norma ISO 17025 w kwestii szkoleń personelu
Norma ISO/IEC 17025 dotyczy laboratoriów badawczych i wzorcujących. Kompetencje personelu reguluje przede wszystkim rozdział 6.2 Personel. Najważniejsze wymagania:
- Kompetencje i bezstronność (6.2.1). Cały personel, który może wpływać na działania laboratoryjne, musi działać bezstronnie i być kompetentny.
- Udokumentowane wymagania kompetencyjne (6.2.2). Laboratorium dokumentuje wymagania dotyczące wykształcenia, kwalifikacji, przeszkolenia, wiedzy technicznej, umiejętności i doświadczenia dla każdej funkcji wpływającej na wyniki.
- Potwierdzenie kompetencji (6.2.3). Laboratorium upewnia się, że personel ma kompetencje do wykonywania działań laboratoryjnych i do oceny znaczenia odchyleń.
- Przekazanie obowiązków (6.2.4). Kierownictwo komunikuje pracownikom ich obowiązki, odpowiedzialność i uprawnienia.
- Procedury i zapisy (6.2.5). Laboratorium posiada procedury i prowadzi zapisy dotyczące: określania wymagań kompetencyjnych, doboru personelu, szkolenia personelu, nadzoru, upoważniania oraz monitorowania kompetencji.
- Upoważnienia (6.2.6). Laboratorium upoważnia personel do konkretnych działań, takich jak opracowanie, modyfikacja, weryfikacja i walidacja metod, analiza wyników, wydawanie opinii i interpretacji oraz przegląd i autoryzacja wyników.
Z tych wymagań wynika ważny wniosek: szkolenie jest jednym z narzędzi budowania kompetencji, a nie celem samym w sobie. Audytor zapyta nie tylko „czy pracownik był na szkoleniu”, ale też „skąd wiecie, że jest kompetentny i kto go do tego upoważnił”.
Jak wybrać szkolenie dla laboratorium: 6 kroków
Krok 1. Zbuduj macierz kompetencji
Dla każdego stanowiska (analityk, technik, kierownik techniczny, pełnomocnik ds. jakości, osoba autoryzująca sprawozdania) spisz wymagane kompetencje. To bezpośrednio realizuje wymaganie pkt 6.2.2. Macierz powinna zawierać wymagane wykształcenie, znajomość metod badawczych, obsługę aparatury, znajomość wymagań normy i procedur laboratorium.
Krok 2. Zidentyfikuj luki kompetencyjne
Porównaj wymagania z rzeczywistym stanem: wynikami nadzoru, ocen pracowniczych, wynikami badań biegłości i porównań międzylaboratoryjnych (pkt 7.7.2), niezgodnościami, skargami i wnioskami z audytów. Każdy z tych wejść pokazuje, gdzie potrzebne jest szkolenie.
Krok 3. Powiąż temat szkolenia z obszarem normy
Dobierz tematykę szkolenia do obszaru, w którym występuje luka:
| Obszar / funkcja | Przykładowy temat szkolenia | Powiązanie z normą ISO 17025 |
|---|---|---|
| Cały personel, nowi pracownicy | Wymagania normy ISO/IEC 17025 w praktyce | rozdz. 4–8 |
| Kadra kierownicza, pełnomocnik ds. jakości | System zarządzania laboratorium, ryzyka i szanse, przegląd zarządzania | 8.5, 8.9 |
| Osoby opracowujące i zatwierdzające metody | Walidacja i weryfikacja metod badawczych | 7.2 |
| Analitycy, osoby oceniające wyniki | Szacowanie niepewności pomiaru | 7.6 |
| Analitycy, kierownik techniczny | Zapewnienie ważności wyników, karty kontrolne, badania biegłości | 7.7 |
| Osoby wykonujące kalibracje i obsługujące aparaturę | Spójność pomiarowa, nadzór nad wyposażeniem | 6.4, 6.5 |
| Audytorzy wewnętrzni | Audyty wewnętrzne w laboratorium | 8.8 |
| Osoby wydające sprawozdania | Sprawozdawczość i deklaracje zgodności | 7.8 |
| Cały personel | Bezstronność i poufność | 4.1, 4.2 |
Krok 4. Oceń jakość oferty szkoleniowej
Przy wyborze konkretnego szkolenia sprawdź:
- Kompetencje prowadzącego: doświadczenie praktyczne w laboratorium, w ocenie lub akredytacji, a nie tylko znajomość teorii.
- Program i cele: czy jasno wskazano, czego uczestnik się nauczy i jakie wymagania normy omawiane są na szkoleniu.
- Praktyczny charakter: ćwiczenia, studia przypadków, przykładowe obliczenia i dokumenty zamiast samego wykładu.
- Aktualność: odniesienie do obowiązującej wersji normy (2017 / PN-EN 2018) i bieżących wytycznych jednostki akredytującej.
- Dokumentacja: zaświadczenie z zakresem tematycznym i liczbą godzin, które można włączyć do akt personalnych i zapisów szkoleń.
- Wielkość grupy: mała grupa zwiększa szansę na omówienie problemów konkretnego laboratorium.
Krok 5. Wybierz formę szkolenia
| Forma | Kiedy się sprawdza | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Szkolenie otwarte stacjonarne | Pojedynczy pracownik, wymiana doświadczeń z innymi laboratoriami | Mniejsze dopasowanie do specyfiki laboratorium |
| Szkolenie online na żywo | Rozproszone zespoły, ograniczony budżet na dojazdy | Mniej ćwiczeń praktycznych |
| Szkolenie zamknięte (wewnętrzne) | Wiele osób z jednego laboratorium, tematy specyficzne | Wyższy koszt całkowity |
| E-learning | Wiedza podstawowa, szkolenia przypominające | Trudniejsza weryfikacja efektów |
Krok 6. Zaplanuj ocenę skuteczności
Wymóg monitorowania kompetencji z pkt 6.2.5 oznacza, że po szkoleniu trzeba sprawdzić efekt. Można to zrobić przez test wiedzy, obserwację pracy, sprawdzenie wyników badań, udział w badaniach biegłości lub ocenę przez przełożonego po ustalonym czasie. Wynik oceny należy odnotować w zapisach.
Najczęstsze błędy przy wyborze szkoleń dla laboratorium
- Szkolenia „na zapas” bez związku z funkcją pracownika i bez analizy luk.
- Brak zapisów: szkolenie się odbyło, ale nie ma programu, listy obecności ani oceny skuteczności.
- Utożsamianie szkolenia z upoważnieniem. Ukończony kurs nie zastępuje formalnego upoważnienia do konkretnych działań (pkt 6.2.6).
- Pomijanie kadry kierowniczej. Szkolenia dotyczą także osób zarządzających, w tym w zakresie ryzyka i bezstronności.
- Nieaktualna wiedza: szkolenie oparte na poprzedniej wersji normy (ISO/IEC 17025:2005).
- Wybór wyłącznie po cenie, bez oceny programu i prowadzącego.
Szkolenia dla laboratorium w ofercie laboratoryjnie.pl
Portal laboratoryjnie.pl organizuje szkolenia dla personelu laboratoriów badawczych i wzorcujących, obejmujące wymagania normy ISO/IEC 17025 oraz zagadnienia praktyczne z codziennej pracy laboratorium. [Uzupełnij: 2–3 zdania o prowadzących, doświadczeniu, formach szkoleń i liczbie przeszkolonych osób.]
Przykładowe szkolenia:
- MONITOROWANIE KOMPETENCJI PERSONELU – PRZEGLĄD METOD I TWORZENIE REALNEGO HARMONOGRAMU NADZORU, ZGODNIE Z WYMAGANIAMI NORMY PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 – szkolenie prezentuje praktyczne metody monitorowania i dokumentowania kompetencji personelu laboratoryjnego zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02. Uczestnicy poznają skuteczne narzędzia oceny kompetencji, zasady prowadzenia zapisów oraz sposoby tworzenia harmonogramów nadzoru opartych na analizie ryzyka i specyfice wykonywanych badań, 6 listopada 2026 r. → Sprawdź to szkolenie
- Walidacja i szacowanie niepewności — praktyczne warsztaty z Excelem – 2-dniowe, stacjonarne warsztaty z noclegiem w 4-gwiazdkowym hotelu, 24-25 listopada → Sprawdź to szkolenie
- OSWOIĆ ISO 17025 – System zarządzania w laboratorium. Praktyczne wprowadzenie do wymagań PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 – szkolenie zamknięte, dostosowywane do potrzeb konkretnego laboratorium → Sprawdź to szkolenie
Nie wiesz, jakie szkolenie dla laboratorium będzie najlepsze w Twojej sytuacji? Skontaktuj się z nami lub zobacz pełną ofertę szkoleń, a pomożemy dobrać program do funkcji pracowników i wyników Waszych audytów.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jakie szkolenie dla laboratorium jest obowiązkowe?
Norma ISO/IEC 17025 nie narzuca listy obowiązkowych szkoleń. Wymaga, aby laboratorium określiło kompetencje potrzebne na każdym stanowisku, zapewniło ich osiągnięcie (m.in. przez szkolenia) i prowadziło zapisy. Zakres szkoleń zależy więc od funkcji pracownika i zidentyfikowanych luk.
Kto powinien przejść szkolenie z ISO 17025?
Przede wszystkim kierownictwo, pełnomocnik ds. jakości, kierownik techniczny, analitycy i osoby autoryzujące wyniki. Podstawowa znajomość wymagań normy jest przydatna dla całego personelu wpływającego na jakość wyników.
Czy szkolenie online wystarczy, by spełnić wymagania ISO 17025?
Forma szkolenia nie jest w normie regulowana. Liczy się, czy laboratorium potrafi wykazać, że personel osiągnął wymagane kompetencje. W tematach praktycznych, takich jak walidacja czy niepewność, warto wybrać formę z ćwiczeniami.
Jakie dokumenty potwierdzają szkolenie pracownika laboratorium?
Zaświadczenie lub certyfikat uczestnictwa, program szkolenia, lista obecności, a także zapis oceny skuteczności i upoważnienie do konkretnych działań. Wszystko to powinno trafić do akt kompetencji pracownika.
Jak często szkolić personel laboratorium?
Norma nie określa częstotliwości. Szkolenia planuje się przy zatrudnieniu, zmianie funkcji lub metody, zmianie wymagań normy, po wykryciu niezgodności oraz cyklicznie w ramach utrzymania kompetencji, zwykle co roku w planie szkoleń.
Czym różni się szkolenie dla laboratorium badawczego od szkolenia dla wzorcującego?
Zakres normy jest wspólny, ale różnią się tematy specjalistyczne: w laboratorium badawczym akcent pada na walidację metod i ważność wyników badań, a w wzorcującym na spójność pomiarową i niepewność kalibracji.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie „jakie szkolenie dla laboratorium wybrać” brzmi: takie, które zamyka konkretną lukę kompetencyjną na konkretnym stanowisku i które można udokumentować zgodnie z pkt 6.2 normy ISO/IEC 17025. Zacznij od macierzy kompetencji, dobierz temat do obszaru normy, oceń prowadzącego i program, a po szkoleniu sprawdź, czy kompetencje faktycznie wzrosły.
Sprawdź ofertę szkoleń dla laboratoriów na laboratoryjnie.pl →